نجف آباد
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
نجف آباد. [ ن َ ج َ ] (اِخ ) دهی است از دهستان حومه ٔ بخش مرکزی شهرستان تهران، در ٦ هزارگزی مشرق قزوین در جلگه ٔ معتدل واقع است و ١٨٣ تن سکنه دارد. آبش از قنات، محصولش غلات و بنشن و پنبه و جالیز و شغل اهالی زراعت و جوراب بافی است . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ١).
نجف آباد. [ ن َ ج َ ] (اِخ ) دهی است از دهستان جلگه افشار بخش اسدآباد شهرستان همدان، در ٢٠ هزارگزی جنوب غربی قصبه ٔ اسدآباد و ٧ هزارگزی مغرب راه اسدآباد به کنگاور، در جلگه ٔ سردسیری واقع است و ٢٤٢ تن سکنه دارد. آبش از قنات، محصولش غلات و لبنیات و توتون و محصولات صیفی و شغل اهالی زراعت و گله داری و جاجیم بافی است . نام دیگر این ده قلعه چقا است . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ٥).
نجف آباد. [ ن َ ج َ ] (اِخ ) شهر نجف آباد مرکز بخش نجف آباد و در مغرب اصفهان، در مسیر راه شوسه ٔ اصفهان به فریدن واقع است . تاریخچه ٔ شهر: بنابه عقیده ٔ علما در زمان سلاطین صفویه در حدود سال ١٠٢٢ هَ . ق . از طرف شاه عباس مقداری جواهر و پول نقد برای مقبره ٔ حضرت علی اختصاص داده و تصمیم کرده شد که وجوه مزبور به نجف ارسال شود، در این موقع مرحوم شیخ بهائی از این قضیه ٔ آگاه شد و دریافت که خروج این ذخایر به خلاف مصالح ایران است و برای جلوگیری از ارسال وجوه، تدبیری اندیشید، به حضور شاه عباس کبیر رسید و گفت : دیشب در خواب حضرت علی را زیارت کردم به من فرمودند که نجف اشرف را به جواهرات شما حاجتی نیست، جواهرات را صرف ساختمان شهری در نزدیکی اصفهان بنام نجف آباد کنید». شاه را سخن شیخ بهائی مقبول افتاد و با نظارت شیخ بهائی شهر نجف آباد ساخته شد. مشخصات جغرافیایی : شهر نجف آباد در طول ٥٠ درجه و ٥١ دقیقه و ٢٢ ثانیه ٔ شرقی از نصف النهار گرینویچ و عرض ٣٢ درجه و ٣٧ دقیقه و ٥٠ ثانیه ٔ شمالی قرار دارد. ارتفاع این شهر از سطح دریا ١٦٠٠ گز است و ١٦ گز از اصفهان مرتفعتر است . اختلاف ساعت آن با تهران یک دقیقه و ٢٨ ثانیه است . مسافت این شهر تا اصفهان ٢٦ هزار گز و تا خوانسار ١٢٠ هزار گز و تا دامنه یکصدهزار گز است . موقعیت طبیعی : این شهر در جلگه ٔ سبز و خرم و مشجری واقع است . طول شهر ١٧٠٠ گز و عرض آن ١١٠٠ گز است و در حدود ٥٠٠٠ خانه و ١٥٠٠ باب دکان و مغازه دارد. هوایش در زمستان سرد و در تابستان معتدل است . آب مشروب و آب زراعتی شهر از آب چاههای عمیق و قنات آب کهریز و قنات آب شیرخونه و قنات محمودآباد تأمین میشود. ادارات دولتی و بیمارستانهای شهر در مسیر خیابانها واقع است . در شهر نجف آباد کارخانه ٔ ریسندگی و بافندگی نیز احداث شده است . جمعیت شهر در حدود ٣٣٠٠٠ نفر است . تفریح گاه مهم اهالی نجف آباد مزرعه ٔ بلمچه و بین النهرین است . از صادرات مخصوص آن انواع وسایل ورشوئی به خصوص قاشق و چنگال و کارد است . (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ١٠).