معروف کرخی
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
معروف کرخی . [ م َ ف ِ ک َ ] (اِخ ) از بزرگان متصوفه و او طریقت را از فرقد سنجی و فرقد از حسن بصری و حسن از انس بن مالک فراگرفته است . (ابن الندیم، یادداشت به خط مرحوم دهخدا). معروف بن فیروز کرخی، مکنی به ابومحفوظ. (متوفی به سال ٢٠٠ هَ . ق .) از زهاد و متصوفه ٔ بنام و از موالی امام علی بن موسی الکاظم بود. وی در کرخ بغداد ولادت و دربغداد پرورش یافت و در همانجا درگذشت . معروف در زهدو صلاح شهرتی داشت و مردم برای تبرک به سوی وی می رفتند. احمدبن حنبل از جمله کسانی بود که به محضر وی آمد و شد داشتند. (از اعلام زرکلی ج ٣ ص ١٠٥٦). و رجوع به وفیات الاعیان ج ٢ ص ٢٢٤). و صفة الصفوة ج ٢ ص ١٧٩ و تذکرةالاولیاء چ لیدن ج ١ ص ٢٦٩ و نفحات الانس چ مهدی توحیدی پور ص ٣٨ و ریحانة الادب چ ٢ ج ٥ ص ٤٥ شود : کسی راه معروف کرخی نجست که ننهاد معروفی از سر نخست . سعدی . نبینی که در کرخ تربت بسی است بجز قبرمعروف، معروف نیست ؟ سعدی .