واحد طول
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
واحد طول . [ ح ِ دِ ] (ترکیب اضافی، اِ مرکب ) واحدی است که برای سنجش طول اجسام به کار میرود. واحد طول در دستگاه .S.T.M متر است که یکی از سه واحد اساسی این دستگاه میباشد. رجوع به متر شود. اضعاف متر که در عمل به عنوان واحد طول به کار میروند عبارتند از: دکامتر (Dm) که برابر ١٠ متر است . رجوع به دکامتر شود. هکتومتر (hm) که برابر ١٠٠ متر است . کیلومتر(km) که برابر ١٠٠٠ متر است . رجوع به کیلومتر شود. میل دریایی که برابر ١٨٢٥ متر است . رجوع به میل دریایی شود. مگامتر (Mm) که برابر با یک میلیون متر است . رجوع به مگامتر شود. اجزای متر که بعنوان واحدهای کوچکتری به کار میروند با نشانه های بین المللی آنها عبارتند از: دسیمتر (dm) که برابر ١١٠ متر است . رجوع به دسیمتر شود. سانتیمتر (cm) که برابر ١١٠٠ متر است . رجوع به سانتیمتر شود. میلیمتر (mm) که برابر١١٠٠٠ متر است . رجوع به میلیمتر شود. میکرن m که برابر ١١٠٠٠٠٠٠ متر است . رجوع به میکرن شود. یکهزارم میکرن که برابر١١٠٠٠٠٠٠٠٠٠ (یک میلیاردیم ) متر است . واحد طول در دستگاه .S.G.C سانتیمتر است . رجوع به سانتیمتر شود. واحدهای طولی در ایران کنونی علاوه بر واحدهای دستگاه متری عبارتند از: گز، ذرع، وجب و فرسنگ . رجوع به این کلمات شود. واحدهای طول ایران قدیم عبارت بوده اند از:١- پا که برابر است با ٠/٣٢ متر. رجوع به پا شود. ٢- ارش که برابر است با ٠/٥٤٥ متر. رجوع به ارش شود. ٣- فرسنگ که برابر است با ٤٧٢٥ متر. رجوع به فرسنگ شود. واحد طول در حکومتهای اسلامی ذِراع بوده و اقسامی داشته است که هر یک دارای اندازه خاصی بوده اند. از آنجمله اند: ذراع القاضیة یا ذراع بازار، ذراع الیوسفیة، ذراع السوداء، ذراع الهاشمیة الکبری، ذراع الهاشمیة الصغری، ذراع العمریة، ذراع المیزانیة، ذراع الاسد المبسوطة. ذراع المقبوضة، ذراع الرشیدیة، ذراع مکسرة، ذراع الملک و ذراع مرسل . رجوع به ذراع شود و اجزای ذراع عبارت بوده انداز: ١- جو که برابر بوده است با ٦ موی دم استر. رجوع به جو شود. ٢- اصبع که برابر بوده است با ٦ جو. و رجوع به اصبع شود. ٣- قبضه که برابر بوده است با ٦ اصبع. رجوع به قبضه شود. اضعاف ذراع در حکومت اسلامی عبارت بوده اند از: البار، القصبة، الاشل المیل، فرسخ یا فرسنگ، برید و مرحله . رجوع به کلمات فوق شود. واحدهای طول که امروز در انگلستان به کار میروند از اینقرارند: اینچ به معنی بند شست و برابر با ٢/٥٤ سانتیمتر است . رجوع به اینچ شود. پا که برابر است با ٠/٣٠٤٨ متر. رجوع به پا شود. یارد که برابر است با ٠/٩١٤٣٩٩ متر. رجوع به یارد شود. فاتوم که برابر است با دویارد. رجوع به یارد شود. راد که ٥/٥ یارد است . چین که ٢٢ یارد است . فرلانگ که برابر با ٢٢٠ یارد است . میل که برابر با ١٦٠٩/٣٤ متر است . رجوع به میل شود. میل دریایی که برابر با١٨٥٥ متر است . رجوع به میل شود. واحدهای طول که امروز در ایالات متحده آمریکا به کار میروند. عبارتند از: اینچ، فاتوم، یارد، میل . واحدهای طول که در حبشه به کار میروند از اینقرارند: ارش که برابر نیم متر است . رجوع به ارش شود. پیک که برابر با ٠/٦٩ متر است . متر. واحدهای طول مورد استعمال در چین عبارتند از: ١- واحدهای طول سلسله ٔ متری . ٢- چید که برابر است با ٠/٣٢ متر. رجوع به چید شود. ٣- یینگ که برابر است با ١٠٠ چید. واحدهای طول مورد استعمال در ژاپن عبارتنداز: ١- واحدهای سلسله متری . ٢- شاکو که برابر است با ٠/٣٠٣ متر. ٣- کن که برابر است با ١/٨١٨ متر. ٤- چو که برابر است با ٦٠ کن . ٥- ری که برابر است با ٣/٩٢٧ متر. واحد طول در ترکیه آرشین متری است که برابر با یک متر می باشد. واحدهای طول سلسله متری از ١٩٢٠ در روسیه برای بعضی از سازمانها و از ١٩٢٥ برای دیگر مؤسسات اجباری شده و پیش از آن و شایداکنون علاوه بر آنها واحدهای زیر نیز به کار می رفته و می رود: ١- بند شست که برابر است ٠/٠٢٥٤ متر. ٢- ورشک که برابر است با ٠/٠٤٤ متر. ٣- پا که برابر است با ٠/٣٠٤ متر. رجوع به پا شود. ٤- آرشین که برابر است با ٠/٧١١٢ متر. رجوع به آرشین شود. ٥- ساژن که برابر است با سه آرشین یا ٢/١٣٣٦ متر. ٦- ورست که برابر با ١٥٠٠ آرشین یا ١٦٦٦/٨ متر. رجوع به ورست شود. واحدهای طول در روم قدیم عبارتند از: ١- دیژیتوس که برابر است با ٠/٠١٨٥ متر. ٢- پالموس که برابر است با ٠/٠٧٣٩ متر. ٣- پا که برابر است با ٠/٢٩٥٧ متر. ٤- ارش که برابر است با ٠/٤٤٣٦ متر. رجوع به ارش شود. ٥- گرادوس که برابر است با ٠/٧٣٩ متر. ٦- گام یا قدم که برابر است با ١/٤٧٩ متر. ٧- پرتیکا که برابر است با ٢/٩٥٧. ٨- آکتوس که برابر است با ٣٥/٤٣٩ متر. ٩- اِستاد که برابر است با ١٨٤/٨١٢٥ متر. ١٠- میل که برابر است با ١٤٧٨ متر. رجوع به میل شود. واحدهای طول در فرانسه قدیم عبارت بوده اند از: ١- خط که برابر است با ٠/٢٢٥ سانتیمتر.٢- بندشست که برابر است با ٢/٧٠٧ سانتیمتر و ١٢ خط. رجوع به بندشست شود. ٣- پا که برابر است با ٠/٣٢٤٨٤ متر و ١٢ بندشست . ٤- تواز که برابر است با ٦ پا و ١/٩٤٩٠٤ خط رجوع به توازشود. ٥- پرْش آرپان پاریسی که برابر است با ٥/٨٤٧ متر. ٦- پرْش آرپان معمولی که برابر است با ٦/٤٩٦ متر. ٧- لیو پستی که برابراست با ٢٠٠٠ تواز (سه کیلومتر و ٨٩٨ متر). واحدهای طول در مصر قدیم عبارت بوده اند از: ١- پالم که برابر است با ٠/٠٧٥ متر. ٢- انگشت که برابر است با ٠/٠١٨ متر. رجوع به انگشت شود.٣- پا که برابر است با ٠/٠٢٦ متر. رجوع به پا شود. ٤- ارش شاهی که برابر است با ٠/٥٢٥ متر. واحدهای طول در کلده و آشور عبارت بوده اند از: ١- انگشت که برابر است با ٠/٢٢ متر. ٢- بند شست که برابر است با ٠/٠٢٧ متر. ٣- پالم که برابر است با ٠/٠٩٠ متر. ٤- امپان که برابر است با ٠/٢٧ متر. ٥- پا که برابر است با ٠/٣٢٤ متر. رجوع به پا شود. ٦- ارش که برابر است با ٠/٥٤ متر. رجوع به ارش شود. ٧- گام یا قدم که برابر است با ٠/٨١٥ متر. ٨- پلتر که برابر است با ٣٢/٤ متر. ٩- اِستاد که برابر است با ١٩٤/٤ متر. رجوع به اِستاد شود. واحدهای طول یهود در قدیم عبارت بوده اند از: ١- داکتیلوس که برابر است با ٠/٠١٨٥ متر. ٢- کندیلوس که برابر است با ٠/٠٣٧ متر. ٣- پالسته که برابر است با ٠/٠٨٤ متر. ٤- پا که برابر است با ٠/٢٩٦ متر. ٥- ارش که برابراست با ٠/٤٤٤ متر. ٦- گام یا قدم که برابر است با ٠/٧٤ متر. ٧- آسن که برابر است با ٢/٩٦ متر. ٨- پلتر که برابر است با ٢٩/٦ متر. ٩- اِستاد که برابر است با ١٧٧/٦٠ متر. واحدهای طول یهود در قدیم عبارت بوده اند از: ١- استبا که برابر است با ٠/٠٢١٨ متر. ٢- تفاخ که برابر است با ٠/٠٨٧٥ متر. ٣- زرت که برابر است با ٠/٢٦٢ متر. ٤- اماح که برابر است با ٠/٥٢٥ متر. ٥- کانح که برابر است با ٣/١٥ متر.
فرهنگ طیفی واژهدان
متر، کیلومتر، سال نوری، پارسک، مترولوژی گز، ذرع، وجب، فرسنگ، فرسخ، قدم، گره، قبضه پا، فوت، یارد، مایل، میل سانتیمتر، میلیمتر، میکرون گره دریایی آر، آرشین واحد شمارش واحدهای اوزان و مقادیر، مترولوژی