شابران

شابران . [ ب ُ ] (اِخ ) نام شهری و دربندی است از ولایت شروان و بمعنی ولایتی از شروان . (برهان ). شابران و شروان نام دربند است . حکیم خاقانی گوید : تا نه بس دیر از کمال عدل شاه مصر و ری در شابران بینی بهم . در بعض فرهنگها شابران نام ولایت ودر بعض فرهنگها نام شهر است و آن را شاوران نیز گویند. حکیم خاقانی گوید : هیبت او مالک آیین و زبانی خاصیت دوزخ از دربند و ویل از شابران انگیخته . (شعوری ج ٢ ص ١٣٠). نام دربند شیروان باشد. حکیم خاقانی فرماید : شمشیرش از آسمان مدد یافت فتح در بند شابران را. (جهانگیری ). نام شهری که آن را شاوران نیز گویند. (غیاث ). نام ولایتی از شیروان . (انجمن آرا). و یاقوت آرد: از اعمال اران است که انوشیروان آن را بنا نهاد و گفته اند از اعمال دربند یا باب الابواب است . میان آن و شهر شروان در حدود بیست فرسنگ راه است . (معجم البلدان ). انوشیروان عادل ساخت هوایش گرم است و آبش ناگوارنده، حاصلش غله و دیگر حبوبات نیکو باشد. (نزهة القلوب چ لیدن ج ٣ ص ٩٢). شهری است به ارمینیه . (فهرست نخبة الدهر دمشقی چ لایپزیک ). و رجوع به متن نخبةالدهر ص ١٨٩ شود. مقدسی و دیگر مؤلفان قدیم دو شهر دیگر را در ایالت شروان نام برده اند که محل آنها معین نشده است : یکی شابران که اکثراهالی آن عیسوی بوده اند و چنانکه نقل شده در بیست فرسخی دربند جای داشته است و دیگر شروان که در جلگه ای واقع و دارای مسجدی در بازار بوده و از جاده ٔ در بندسه روز راه تا شماخی کرسی ایالت شیروان فاصله داشته است . (ترجمه ٔ سرزمینهای خلافت شرقی ص ١٩٣). گر شابران بهشت ارم شد بعهد او شروان بفرش از حرم امسال درگذشت . خاقانی . و رجوع به شاوران و جامع التواریخ رشیدی و حبیب السیر چ تهران ج ٤ ص ٥٠٢ و از سعدی تا جامی تألیف ادوارد براون ترجمه ٔ علی اصغر حکمت ص ١٠١ شود.