رادیوآکتیویته

رادیوآکتیویته . [ ی ُ تی ت ِ ] (فرانسوی، اِ مرکب ) اجسام رادیوآکتیو. در سال ١٨٩٧ م . بکرل دانشمند فرانسوی ملاحظه نمود که چون املاحی از اورانیوم را در جعبه ٔ فلزی قرار دهیم با وجود آنکه با خارج ارتباطی ندارند املاح اورانیوم اشعه ای از خود بخارج میفرستند که بر روی صفحه حساس عکاسی اثر مینماید بعداً مادام کوری ملاحظه نمود که این خاصیت در توریوم نیز وجود دارد پس از آن بکشف ماده ٔ دیگری از سنگ معدن اورانیوم موفق شد موسوم به پشبلاند که فوق العاده فعال تر از اورانیوم خالص میباشد و از آن رو موفق به کشف رادیوم در املاح فوق الذکر گردید. امروزه در حدود ٣٠ عنصر نظیر اورانیوم کشف شده است . این اجسام را رادیوآکتیو نامند و خاصیتی در این اجسام وجود دارد که این اجسام میتوانند بخودی خود اشعه ای خارج نمایند که به رادیوآکتیویته موسوم است . باید دانست که رادیوآکتیویته از خواص اتم میباشد و آزمایش نشان داده که این اشعه در اثر تجزیه ٔ هسته ٔ مرکزی اتم بوجود می آید. مهمترین عناصر رادیوآکتیو عبارتند از اورانیوم، توریم، رادیوم، آکتینیوم . تشعشع اجسام رادیوآکتیو - از تأثیر یک حوزه ٔ مغناطیسی بر روی اشعه ٔ ایجادشده ٔ توسطیک جسم رادیوآکتیو معلوم شده که اجسام رادیوآکتیو دارای سه نوع اشعه میباشند. ١- اشعه ٔ a (آلفا) که از ذراتی تشکیل شده اند که دارای الکتریسته مثبت میباشنداین ذرات از هسته ٔ مرکزی اتم هلیوم (هلیون ) تشکیل شده اند این اشعه بطرف چپ حوزه مغناطیسی H منحرف میشوند این اشعه هوا را یونیزه مینمایند. قابلیت نفوذ آنها خیلی کم است بطوریکه یک صفحه کاغذ مانع عبور آنها میگردد. ٢- اشعه ٔ b (بتا) که از ذراتیکه دارای الکتریسته منفی میباشند تشکیل شده و با سرعت زیادی پرتاب میشوند و این ذرات که از الکترن تشکیل شده با سرعت ٢٩٠٠٠٠ کیلومتر در ثانیه حرکت مینمایند. این اشعه ٔ b نظیر اشعه ٔ کاتودیک میباشند ولیکن سرعت و قابلیت نفوذشان بیشتر است و بطرف راست حوزه ٔ مغناطیسی H منحرف میشوند. ٣- اشعه ٔ g (گاما) که از اشعه X با طول موج فوق العاده کوتاه تشکیل شده اند و بهیچوجه حوزه ٔ مغناطیسی بر روی آنها اثر نداشته و بطور مستقیم خارج میشوند چون طول موج آنها کوتاه و در حدود ٠/٠١ انگسترن میباشد قابلیت نفوذ این اشعه فوق العاده است . بطوریکه بعضی از انواع اشعه ٔ g حاصل از رادیوم میتوانند از ورقه ٔ سرب به ضخامت چندین سانتیمتر عبور نمایند امروزه فرض میکنند که اشعه ٔ X از برخورد اشعه b با اتمهای اجسام رادیوآکتیو حاصل میشوند. تشعشع اجسام رادیوآکتیو با آزاد شدن مقداری انرژی بشکل حرارت همراه است مادام کوری با قرار دادن رادیوم در یک کالریمتر ملاحظه نمود که یک گرم رادیوم در یک کالریمتر پس از یک ساعت ١٣٥ کالری حرارت تولید میکند. موارد استعمال اجسام رادیوآکتیو - در طب برای معالجه ٔ بعضی از امراض از قبیل سرطان و سل بکار میرود و برای این منظور بیشتر از رادیوم استفاده میشود. (فیزیک سال ششم طبیعی رفیعزاده بروخیم حاج سیدجوادی ).

رادیوآکتیویته . [ ی ُ تی ت ِ ] (فرانسوی، اِ مرکب ) موضوع (رادیواکتیویته ) یا رادیواکتیوی یا عمل صادر شدن ذرات بسیار خرد، از نظر مصنوعی در موقع شکستن بعضی از اتمهاست . و از نظر طبیعی، انتشار خودبخود نیرو از طرف ماده است .بموجب تحقیقاتی که هانری بکرل متولد، در (١٥ دسامبر١٨٢٥م .) انجام داد «معلوم شد که اورانیوم و املاح آن دارای خاصیت صدور دائمی تشعشعات مخصوصی میباشند که صفحه ٔ عکاسی را متأثر میسازد و هوا را الکتریسته دارمیکند». البته منظور از اینکه صفحه ٔ عکاسی را متأثر میسازد این است که از ماوراء اشیائی از قبیل چوب وغیره هم این عمل را انجام میدهد و بواسطه روشنایی روز نیست و حتی در بعضی از مواد رادیوآکتیو در صورتیکه در کشو میز دور از نور قرار گیرند صفحه ٔ عکاسی را متأثر میسازد. گذشته از اینها معدودی از سنگین ترین عناصر مانند اورانیوم و رادیوم اتمهائی دارند که می شکنند و تشعشعاتی بسیار نیرومند می دهند عناصری را که به این نحو منفجر میشوند رادیوآکتیو میگویند. طرز شناختن عناصر رادیوآکتیو: عنصرهای رادیوآکتیو را عنصرهای مؤثر یا اتمهای نشاندار می نامند، زیرا که میتوان آنها را بوسیله ٔ تشعشعاتی که بی انقطاع صادر میکنند، شناخت . از سه راه میتوان وجود یک عنصر مؤثر را تحقیق کرد: ١- پرده نورافشان یا فلوئورسان . ٢- فیلم عکاسی ٣- کنتور گایگر. و اینک به شرح هریک می پردازیم : ١- بوسیله ٔ پرده ٔ نورافشان یافلوئورسان از این جهت که وقتی تشعشات یک ایزوتوپ رادیوآکتیو بیک پرده نورافشان برسد از آن نور برمی خیزد. ٢- در فیلم عکاسی تشعشعات ایزوتوپهای رادیوآکتیو در روی ترکیب شیمیایی آن همان اثر نور را می بخشند. ٣- کنتور گایگر ابزاری است که در آن لوله ای تعبیه شده است که در مقابل تشعشعات رادیوآکتیو بسیارحساس است هر زمان این کنتور در مجاورت ماده ٔ رادیوآکتیوی واقع شود، صدایی از بلندگوی آن شنیده میشود، یا نوری از آن برق میزند. انواع اشعه صادرشونده از ماده . اشعه ٔ صادرشونده از مواد رادیوآکتیو برسه گونه اند: ١- اشعه آلفا. (a) ٢- اشعه بتا. (b) ٣- اشعه گاما. (g) نافذترین این اشعه اشعه ٔ گاماست که شبیه به اشعه ٔ ایکس است ولی طول موج آن کمتر است .