دولت‌خانه

دولت خانه . [ دَ / دُو ل َ ن َ / ن ِ ] (اِخ ) نام یکی از قصور صفویه در اصفهان است که به عالی قاپو شهرت یافته است . (یادداشت مؤلف ). و رجوع به عالی قاپو شود.

دولت خانه . [ دَ ل َ ن َ / ن ِ ] (اِ مرکب ) خانه ٔ دولت و اقبال : ز دولت خانه ٔ این هفت فغفور سخن را تازه تر کردند منشور. نظامی . هر روز... دست اقبال در دولت خانه ٔ تازه بر وی می گشاد. (المضافات الی بدایعالازمان ص ٢). ◄ بارگاه و کوشک و خانه . (ناظم الاطباء). دربار. دربار سلطنتی . درگاه . هر خانه و سرای سلطنتی . خانه های مربوط به دربار سلطنتی : و کشیک خانه ٔ در دولت خانه را به جهت دیوان وزراء اعظم بنا گذاشته اند. (تذکرةالملوک چ دبیرسیاقی ص ٦). باید دانست که امراء ایران مطلقاً بردو نوع می باشند: نوع اول - امراء غیردولتخانه که ایشان را «امراء سرحد» می نامند... نوع دوم - در ذکر امراء در دولت خانه ٔ مبارکه که همگی در درگاه جهان پناه شاهی حاضر و هر یک به منصب مختصی سرافراز می باشند. (تذکرةالملوک ص ٥). امر و نهی دولت خانه ٔ میدان و سمت مطبخ و سمت چهار حوض با قاپوچیان دیوان ... و امر و نهی ایشان با عالیجاه ایشیک آقاسی باشی دیوان اعلی است . (تذکرةالملوک ص ٢٨). ♦ دولت خانه ٔ خاص ؛ سرای سلطنتی . (ناظم الاطباء) : چون دولت خانه ٔ خاص بازگردید قرار نشستن و مجال بودن نداشت . (ترجمه ٔ محاسن اصفهان ص ٩٤). ♦ دولت خانه ٔ سلطان ؛ دربار سلطنتی . دربار شاهنشاهی . کاخ پادشاهی : چه شادیها کند رضوان اگر سلطان دهد فرمان که رو بنشین به دربانی به دولت خانه ٔ سلطان . مختاری غزنوی . ◄ دولت منزل . دولت سرای . تعبیری در زبان ادب که با مخاطب بجای خانه گویند؛ فردا به دولت خانه ٔ شما می آیم . (یادداشت مؤلف ).

دولت خانه . [ دَ / دُو ل َ ن َ / ن ِ ] (اِخ ) نامی است که اتابک ابوبکر پس از تصرف جزیره ٔ کیش بدان جزیره داد ودر تمام دوره ٔ استیلای اتابکان فارس نام متداول کیش دولت خانه بوده است . (یادداشت مؤلف ). رجوع به قیس وکیش و نیز نزهةالقلوب مقاله ٔ سوم ص ١٢٠ و ١٣٦ شود.

واژه ثبت‌شده در فرهنگ املایی