داد و ستد

داد و ستد. [ دُ س ِ ت َ ] (ترکیب عطفی، اِ مرکب ) مخفف دادن و ستدن : چو بستانی ببایدت داد کز داد و ستد جهان شد آباد. نظامی . دهد بستاند و عاری ندارد بجز داد و ستد کاری ندارد. نظامی . خانه ٔ داد و ستد است این جهان کاین بدهد حالی و بستاند آن . نظامی ◄ بده بستان و معامله متقابل : سلاح از تن و خوی ز رخ ریختند بداد و ستد درهم آمیختند. نظامی . خرید و فروش . بیع و شری . بازرگانی . ستد و داد. معامله . سودا. سوزیان . بیع. سوداگری . تجارت . بازرگانی . کسب . کاسبی . خرید و فروخت : و درمهای ایشان گوناگون است که داد وستدشان بر اوست . (حدود العالم ). در کلبه ٔ نامور باز کرد ز داد و ستد دژ پرآوازکرد. فردوسی . به بیداد مستان تو چیزی ز کس بداد و ستد راستی جوی و بس . اسدی . با خردمند ساز داد و ستد که قوی تر شودخرد ز خرد. سنائی . با بد و نیک وقت داد و ستد نکند هیچ نیک هرگز بد. سنائی . فردا که در شهر آیی، زینهار با کس سخن نگویی و داد و ستد نکنی . (ظهیری سمرقندی سندبادنامه ص ٣٠٣). ◄ بده بستان . قبض و اقباض، تصرف : خود مدرس مدرسه ٔ مذکور گردید و داد و ستد وجوهات حلال را نیز مینمود. (تذکرةالملوک چ دبیرسیاقی ص ٢). و حکم مزبور در دفترها ثبت و بدستور سایر وجوهات داد و ستد میشد. (تذکرة الملوک همان چ ص ١٣). و تمامت مالیات دیوانی که در کل ممالک محروسه داد و ستد میشود باید از قرار نسخجاتی که مشارالیه [ مستوفی الممالک ] از دفتر نویسند... مستند خود ساخته ... (تذکرة الملوک ص ١٧). و در روزهای سان جماعتی که داد و ستدایشان با سرکار سرخط است باتفاق سرخطنویس نسخجات سان را میخوانده و می نوشته اند. (تذکرةالملوک ص ٤١). سوای آنچه از وجوهات مذکوره در سرکار خاصه و اوارجه جمعاست تتمه ٔ دیگر تماماً در سرکار ضابطه نویس داد و ستد میشود. (تذکرة الملوک ص ٤٢). و وجوهات اصفهان که داد و ستد آن با مستوفی اصفهان است . (تذکرة الملوک ص ٤٥). ♦ داد و ستد دفتری ؛ قبض و اقباضی که در دفتر دیوان ضبط گردد : صاحب رقمان عالیجاه مشارالیه [ یعنی مستوفی الممالک ] که حسب الارقام ملازم دیوان بودند پنج نفر و شغل و خدمت ایشان آن بود که کیفیات و ارقام و احکام ملازمت و تنخواه و همه سالجات و تیول و وظایف و معافیات وسیورغالات و غیره نوشتجاتی که متعلق به داد و ستد دفتری است ملاحظه و تصحیح نموده، آنچه مقرون بحساب باشدبمهر و بخط عالیجاه مشارالیه رسانیده و... (تذکرةالملوک ص ١٧).