دابَّه

وَ مَا مِنْ دَآبَّة فِی الأَرْضِ «دابَّه» تنها به جنبندگانى گفته مى شود که جسمانى هستند، و اگر فرشتگان رفت و آمدى دارند، و حضور و غیابى، نه به معناى جسمانى و مادّى است تا در مفهوم دابّه داخل گردند. و بر خلاف آنچه بعضى مى پندارند، «دابّه» تنها به جنبندگان غیر انسان اطلاق نمى شود، بلکه مفهوم وسیعى دارد که انسان ها را نیز در بر مى گیرد. «دابّه» از مادّه «دبیب» به معناى آهسته راه رفتن و گام هاى کوتاه برداشتن است، ولى چنان که اشاره شد از نظر معناى لغوى معمولاً هر جنبنده اى را شامل مى شود، خواه سریع راه برود و یا آهسته، ولى گاهى «دوابّ» به خصوص حیوانات سوارى اطلاق مى گردد. و اگر به شخص سخن چین «دَیْبُوب» گفته مى شود و در حدیث وارد شده: لا یَدْخُلُ الْجَنَّةَ دَیْبُوبٌ «هیچ گاه سخن چین داخل بهشت نمى شود» نیز از همین نظر است که او آهسته میان دو نفر رفت و آمد مى کند تا آنها را نسبت به هم بدبین سازد، و گاهى به خصوصِ اسب و یا هر حیوان سوارى اطلاق مى گردد; بنابراین آیه مورد بحث (آیه 6 سوره هود)، تمام موجودات زنده و همه جنبندگان را شامل است.(4)