بن دندان

(بُ نِ دَ) (اِمر.)<BR>۱- ریشه دندان.<BR>۲- لثه.<BR>۳- قصد، اراده.<BR>۴- فرمانبرداری و اطاعت با میل و رغبت.<br>

(بُ نِ دَ) (اِمر.) ۱- ریشه دندان. ۲- لثه. ۳- قصد، اراده. ۴- فرمانبرداری و اطاعت با میل و رغبت.

بن دندان . [ ب ُ ن ِ دَ ] (اِ مرکب ) ترجمه ٔ لثه است . (آنندراج ). لثه . (فرهنگ فارسی معین ) : ترا در هر بن دندان بود لذت خداوندت به هر نانی که گردانی ز هر حالت خبر دارد. ناصرخسرو. چون گذشت از لب او ریخت بچاه ذقنش آب حیوان بخدا در بن آن دندان است . علی خراسانی (از آنندراج ). ◄ بیخ دندان . (فرهنگ فارسی معین ). ♦ از بن دندان ؛ کنایه از انقیاد و فرمانبرداری و اطاعت . با کمال اطاعت . با کمال انقیاد. (فرهنگ فارسی معین ) : از بن دندان قلعت ها را به کوتوال های امیر سپرد. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص ١١٤). او از سر اضطرار و بن دندان خدمت مستنصر را کمر بست . (ترجمه ٔ تاریخ یمینی ). ۩ رغبت تمام . با کمال رغبت . با کمال میل . از صمیم قلب . از ته دل . (فرهنگ فارسی معین ) : دگر چون بندگان آیند خدمت را میان بسته گرامی دارشان کان آمدن هست از بن دندان . فرخی . خورشید زد علامت دولت ببام تو تا گشت دولت از بن دندان غلام تو. منوچهری . پادشاهی یافتستی بر نبات و بر ستور هرچه گویی آن کنند آن از بن دندان کنند. ناصرخسرو (دیوان چ تقوی ص ١٠٦). گر نهنگ حکم حق بر جان ما دندان زند ما به پیش خدمت او از بن دندان شویم . سنایی . دندانه ٔ هر قصری پندی دهدت نونو پند سر دندانه بشنو ز بن دندان . خاقانی . از بن دندان خواهم که جگر هم بخورم چه کنم چون سردندان بجگر می نرسد. خاقانی . بعون و عصمت حق دولتت چنان بادا که چرخ از بن دندان شود مسخر او. ظهیرالدین فاریابی . ازبن دندان سر دندان گرفت داد بشکرانه کم آن گرفت . نظامی . ◄ قصد و اراده . (برهان ) (آنندراج ) (ناظم الاطباء). قصد. اراده . آهنگ . (فرهنگ فارسی معین ). ◄ ذخیره و پس انداز. (برهان ) (آنندراج ) (فرهنگ فارسی معین ) (ناظم الاطباء).