باجوری
/vâže/
لغتنامه دهخدا ـ ویرایش دوم
باجوری . (اِخ ) شیخ ابراهیم بن محمدبن احمد باجوری (بیجوری ) شافعی (١١٩٨ - ١٢٧٧ هَ . ق .) . وی در باجور که از دهات منوفیه (مصر) است متولد شده و نزد پدر خود تربیت یافته و قرآن مجید را ازو آموخت . وی در سال ١٢١٢ بجامع ازهر رفت و تا سال ١٢١٣ که فرنسیس به ازهر آمد در آنجا ماند. سپس از آنجا خارج شد و به جیزه رفت و مدتی در آنجا بماند و سپس بزمانی که فرنسیس از ازهر خارج شد به ازهر بازگشت و بتحصیل علم پرداخت و محضر دانشمندان بزرگی را چون شیخ محمد امیرکبیر و شیخ عبداﷲ شرقاوی و جز آنان را دریافت و در مدتی کم آثار نجابت و بزرگی در او هویدا شد و بتدریس پرداخته کتب متعددی تألیف کرد. ریاست جامع ازهر در سال ١٢٦٣ به او واگذار شد، و وی پیوسته قرآن را تلاوت مینمود. و در زمان ریاست خویش با وجود وظائف ریاست همچنان بتدریس مشغول بود و عباس پاشا در مجلس درس او در جامع ازهر حاضرمیشد و برای وی صندلی در خارج مجلس میگذاشتند تا برروی آن بنشیند. باجوری تا زمان پیری بدین شغل اشتغال داشت . سپس بعلل حوادثی که در الازهر ظاهر شد چهار تن به نیابت او زیر نظر شیخ مصطفی عروسی امور جامع ازهر را اداره کردند. کتابهای ذیل از تألیفات اوست : ١- التحفةالخیریة، و آن حاشیه ایست بر الفوائدالشنشوریة (فرائض المذاهب الاربعة)، اول آن : الحمدﷲ الذی یرث الارض و من علیها و هو خیرالوارثین که آنرا بسال ١٢٣٦ هَ . ق . بپایان برد و آن در سال ١٢٨٢ در مطبعه ٔ شاهین و در سال ١٣٠٠ در چاپخانه ٔ محمد مصطفی و در سال ١٣٠٦ در مطبعةالازهریة و در سال ١٣٠٨ در چاپخانه ٔ المیمنیه بچاپ رسیده است . ٢- تحفةالمرید علی جوهرة التوحید، تألیف برهان الدین اللقانی . و در حاشیه ٔ آن جوهره ٔ مذکور طبع شده، چ بولاق بسال ١٢٩٣ و نیز در مطبعه ٔ وادی النیل بسال ١٢٧٩ و در المیمنیه بسال ١٣٠٦ و در الازهریة بسال ١٣١٠ بچاپ رسیده است . ٣- تحقیق المقام علی کفایةالعوام فیما یجب علیهم من علم الکلام، و آن حاشیه ایست بر کفایةالعوام فضالی . آغاز حاشیه : الحمدﷲ العالم بالکلیات و الجزئیات ... که آنرا به اجازه ٔ شیخ خویش «فضالی » تألیف کرده و بسال ١٢٢٣ از تدوین آن فراغت یافته است و در حاشیه ٔ آن کفایةالعوام مذکور چاپ شده و بسال ١٢٨٥ و ١٢٩١ و در ١٣٠٩ در بولاق و در ١٢٩٨ در مطبعةالازهریة ودر ١٢٩٨ در مطبعةالوهبیة و در ١٣٠٣ در مطبعةالخیریةو در ١٣٠٦ در مطبعه ٔ عبدالرزاق و در ١٣٢٨ در مطبعةالمیمنیه بچاپ رسیده است . ٤- حاشیة الباجوری علی أم البراهین و العقاید تألیف سنوسی (توحید)، در حاشیه ٔ آن تقریر الشیخ احمد الاجهوری که بسال های ١٢٩٣و ١٣٠٠ و ١٣٠١ و ١٣٠٢ در بولاق مصر چاپ شده و در حاشیه ٔ آن تقریر شیخ الانبابی بسال های ١٢٧٩ و ١٢٨٣ و ١٢٨٩ و ١٢٩٨ و ١٣٠٤ و ١٣٠٧ و ١٣١٠ و ١٣١٨ در حجر مصر بچاپ رسیده است . ٥- حاشیة (الباجوری ) علی شرح ابن قاسم الغزی علی متن ابی شجاع (در فقه شافعی )، جزء دوم آن بسال های ١٢٧٣ و ١٢٨٥ و ١٢٩٨ دربولاق و در ١٣٠٣ در مطبعه ٔ شرف و در ١٣٠٣ و ١٣٢٦ در مطبعةالمیمنیة بچاپ رسیده است . ٦- حاشیة (الباجوری ) علی رسالة فی لااله الااﷲ، تألیف شیخ وی محمد الفضالی چ مطبعه ٔ عبدالرزاق بسال ١٣٠١. ٧- حاشیة (الباجوری ) علی رسالة الفضالی فی کلمةالتوحید، که در حاشیه ٔ آن رساله ٔ مذکور چاپ شده و بسال ١٣٢٠ در مطبعة المیمنیه بچاپ رسیده است . ٨- حاشیة (الباجوری ) علی شرح السنوسی، مختصری است در علم منطق، ضمن مجموعه ای در مصر بسال ١٢٩٢ و ١٣٢١ بچاپ رسیده است . ٩- حاشیة علی متن البردة للبوصیری چ بولاق ١٣٠٢، مصر ١٣٠٤. در حاشیه ٔ آن شرح الشیخ خالد الازهری علی البردة طبع شده . چ مطبعةالمیمنیة ١٣٠٨ و مطبعةالازهریة ١٣٠٨ و مطبعةالشرفیة ١٣١١. ١٠- حاشیة علی متن السلم المرونق للاخضری (در منطق )، در حاشیه ٔ آن متن السلم چاپ شده در مطبعةالکاستلیة بسال ١٢٨٢ و بضمیمه ٔ تقریر الشیخ الانبابی در بولاق در سالهای ١٢٨٦ و ١٢٩٧ و مطبعةالخیریة ١٣٠٤ و مطبعةالمیمنیة ١٣٠٦ و مطبعةالازهریة ١٣٠٨ بچاپ رسیده است . ١١- حاشیة علی متن السمرقندیة فی الاستعارات (بلاغت ) چ مطبعة المیمنیة بسال ١٣٢٤. ١٢- حاشیة علی متن الشمائل النبویة للترمذی . رجوع به المواهب اللدنیة علی الشمائل المحمدیة (شماره ٔ ١٧) شود. ١٣- حاشیة علی مولد الشیخ احمد الدردیر چ مطبعةالخیریة ١٣٠٤. ١٤- رسالة فی علم التوحید چ مطبعة المدارس بسال ١٢٨٩ و مطبعه ٔ شرف بسال ١٣٠٧. ١٥- فتح الخبیر اللطیف بشرح متن الترصیف، و آن شرحی است بر الترصیف ابن عیسی عمری معروف به مرشدی (صرف )، چ مطبعةالمیمنیة بسال های ١٣١٠ و ١٣٣٢ و در سال ١٣١٣ در مصر طبع شده است . ١٦- فتح رب البریة علی الدرة البهیة نظم الاجرومیة للعمریطی . در حاشیه ٔ آن الدرة البهیةمذکور در مطبعه ٔ محمد مصطفی بسال ١٣٠٢ و مطبعةالمیمنیة بسال ١٣٠٩ چاپ شده است . ١٧- المواهب اللدنیة علی الشمائل المحمدیة، و آن حاشیه ایست بر شمائل الترمذی، و در حاشیه ٔ آن متن شمایل چاپ شده است . طبع بولاق بسال های ١٢٧٦ و ١٣٠٢ و مطبعه ٔ محمد مصطفی ١٣٠١ و مطبعةالمیمنیة ١٣٠٩ و ١٣٣٠.
باجوری . (اِخ ) امین افندی، عمر. عضو نظارت معارف عمومی مصر بوده است . از اوست : المنتخبات العربیة، که بمعاونت محمد حسن محمود جمع و مرتب کرده است و محتوی منتخبات شعر و نثر از آثار پیشینیان و فضلای منشیان معاصر است چ مصر ١٩٠٣ - ١٩٠٤ م . و در ١٣٢٥ هَ . ق . نیز تجدید طبع شده است . (معجم المطبوعات ج ١ ستون ٥١٠).
باجوری . (اِخ ) محمد. رجوع به محمد باجوری، و معجم المطبوعات ج ١ ستون ٥١٠ شود.