اقبال لاهوری | پیام مشرق | پیشکش به حضور اعلیحضرت امیرامان الله خان فرمانروای دولت مستقله افغانستان خلد الله ملکه و اجلاله
/vâže/
گنجور؛ اشعار فارسی
ای امیر کامگارای شهریار نوجوان و مثل پیران پخته کار چشم تو از پردگیهای محرم است دل میان سینهات جام جم است عزم تو پاینده چون کهسار تو حزم تو آسان کند دشوار تو همت تو چون خیال من بلند ملت صد پاره را شیرازه بند هدیه از شاهنشهان داری بسی لعل و یاقوت گران داری بسی ای امیر ابن امیر ابن امیر هدیه ئی از بینوائی هم پذیر تا مرا رمز حیات آموختند آتشی در پیکرم افروختند یک نوای سینه تاب آوردهام عشق را عهد شباب آوردهام پیر مغرب شاعر المانوی آن قتیل شیوههای پهلوی بست نقش شاهدان شوخ و شنگ داد مشرق را سلامی از فرنگ در جوابش گفتهام پیغام شرق ماهتابی ریختم بر شام شرق تا شناسای خودم خود بین نیم با تو گویم او که بود و من کیم او ز افرنگی جوانان مثل برق شعله من از دم پیران شرق او چمن زادی چمن پرورده ئی من دمیدم از زمین مرده ئی او چو بلبل در چمن فردوس گوش من بصحرا چون جرس گرم خروش هر دو دانای ضمیر کائنات هر دو پیغام حیات اندر ممات هر دو خنجر صبح خند آئینه فام او برهنه من هنوز اندر نیام هر دو گوهر ارجمند و تاب دار زاده دریای ناپیدا کنار او ز شوخی در ته قلزم تپید تا گریبان صدف را بر درید من به آغوش صدف تابم هنوز در ضمیر بحر نایابم هنوز آشنای من ز من بیگانه رفت از خمستانم تهی پیمانه رفت من شکوه خسروی او را دهم تخت کسری زیر پای او نهم او حدیث دلبری خواهد ز من رنگ و آب شاعری خواهد ز من کم نظر بیتابی جانم ندید آشکارم دید و پنهانم ندید فطرت من عشق را در بر گرفت صحبت خاشاک و آتش در گرفت حق رموز ملک و دین بر من گشود نقش غیر از پرده چشمم ربود برگ گل رنگین ز مضمون من است مصرع من قطره خون من است تا نپنداری سخن دیوانگیست در کمال این جنوان فرزانگیست از هنر سرمایه دارم کردهاند در دیار هند خوارم کردهاند لاله و گل از نوایم بینصیب طایرم در گلستان خود غریب بسکه گردون سفله و دون پرور است وای بر مردی که صاحب جوهر است دیده ئیای خسرو کیوان جناب آفتاب «ما توارت بالحجاب» ابطحی در دشت خویش از راه رفت از دم او سوز الا الله رفت مصریان افتاده در گرداب نیل سست رگ تورانیان ژنده پیل آل عثمان در شکنج روزگار مشرق و مغرب ز خونش لاله زار عشق را آئین سلمانی نماند خاک ایران ماند و ایرانی نماند سوز و ساز زندگی رفت از گلش آن کهن آتش فسرده اندر دلش مسلم هندی شکم را بنده ئی خود فروشی دل ز دین بر کنده ئی در مسلمان شأن محبوبی نماند خالد و فاروق و ایوبی نماند ای ترا فطرت ضمیر پاک داد از غم دین سینه صد چاک داد تازه کن آئین صدیق و عمر چون صبا بر لاله صحرا گذر ملت آواره کوه و دمن در رگ او خون شیران موج زن زیرک و روئین تن و روشن جبین چشم او چون جره بازان تیز بین قسمت خود از جهان نا یافته کوکب تقدیر او نا تافته در قهستان خلوتی ورزیده ئی رستخیز زندگی نادیده ئی جان تو بر محنت پیهم صبور کوش در تهذیب افغان غیور تا ز صدیقان این امت شوی بهر دین سرمایه قوت شوی زندگی جهد است و استحقاق نیست جز به علم انفس و آفاق نیست گفت حکمت را خدا خیر کیثر هر کجا این خیز را بینی بگیر سید کل صاحبام الکتاب پردگیها بر ضمیرش بیحجاب گرچه عین ذات را بیپرده دید «رب زدنی» از زبان او چکید علم اشیا «علم الاسماستی» هم عصا و هم ید بیضا ستی علم اشیا داد مغرب را فروغ حکمت او ماست میبندد ز دوغ جان ما را لذت احساس نیست خاک ره جز ریزه الماس نیست علم و دولت نظم کار ملت است علم و دولت اعتبار ملت است آن یکی از سینه احرار گیر وان دگر از سینه کهسار گیر دشنه زن در پیکر این کائنات در شکم دارد گهر چون سومنات لعل ناب اندر بدخشان تو هست برق سینا در قهستان تو هست کشور محکم اساسی بایدت دیده مردم شناسی بایدت ای بسا آدم که ابلیسی کند ای بسا شیطان که ادریسی کند رنگ او نیرنگ و بود او نمود اندرون او چو داغ لاله دود پاکباز و کعبتین او دغل ریمن و غدر و نفاق اندر بغل در نگرای خسرو صاحب نظر نیست هر سنگی که میتابد گهر مرشد رومی حکیم پاک زاد سر مرگ و زندگی بر ما گشاد «هر هلاک امت پیشین که بود زانکه بر جندل گمان بردند عود» سروری در دین ما خدمتگری است عدل فاروقی و فقر حیدری است در هجوم کارهای ملک و دین با دل خود یک نفس خلوت گزین هر که یکدم در کمین خود نشست هیچ نخچیر از کمند او نجست در قبای خسروی درویش زی دیده بیدار و خدا اندیش زی قاید ملت شهنشاه مراد تیغ او را برق و تندر خانه زاد هم فقیری هم شه گردون فری ارد شیری با روان بوذری غرق بودش در زره بالا و دوش در میان سینه دل موئینه پوش آن مسلمانان که میری کردهاند در شهنشاهی فقیری کردهاند در امارت فقر را افزودهاند مثل سلمان در مدائن بودهاند حکمرانی بود و سامانی نداشت دست او جز تیغ و قرآنی نداشت هر که عشق مصطفی سامان اوست بحر و بر در گوشه دامان اوست سوز صدیق و علی از حق طلب ذره ئی عشق نبی از حق طلب زانکه ملت را حیات از عشق اوست برگ و ساز کائنات از عشق اوست جلوه بیپرده او وانمود جوهر پنهان که بود اندر وجود روح را جز عشق او آرام نیست عشق او روزیست کو را شام نیست خیز و اندر گردش آور جام عشق در قهستان تازه کن پیغام عشق